Phát hiện nhiều vi phạm nghiêm trọng trong quá trình xét xử sơ thẩm vụ tranh chấp bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Viện KSND tỉnh Gia Lai đã ban hành kháng nghị phúc thẩm và được Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng chấp nhận toàn bộ.

Kiểm sát viên Lê Thị Vân Phòng 9 Viện KSND tỉnh Gia Lai phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát tại phiên tòa sơ thẩm

Vụ án tranh chấp tiền bồi thường giải phóng mặt bằng giữa bà P.T.T và bà Nguyễn N.T.N phát sinh từ việc giao đất không đúng thực địa khi thực hiện chính sách giao đất theo Nghị định 64/CP tại huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định (nay là tỉnh Gia Lai).

Theo hồ sơ vụ án, thửa đất số 542A, diện tích 500m² được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông N.V.A chồng bà P.T.T. Tuy nhiên, trong quá trình giao đất ngoài thực địa, cơ quan chức năng giao nhầm vị trí nên gia đình ông N.V.A không trực tiếp quản lý, sử dụng phần đất đã được cấp giấy chứng nhận. Trong khi đó, gia đình bà N.T.N trực tiếp quản lý, canh tác ổn định trên diện tích đất này trong thời gian dài.

Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025, phát sinh tranh chấp quyền nhận khoản tiền bồi thường 148 triệu đồng. Bà P.T.T cho rằng thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận cho gia đình mình nên có quyền nhận tiền bồi thường; còn bà N.T.N cho rằng gia đình bà là người trực tiếp quản lý, sử dụng đất thực tế nên việc nhận tiền là có căn cứ.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 18/2025/DS-ST ngày 17/6/2025, TAND tỉnh Bình Định (nay TAND tỉnh Gia Lai) chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà P.T.T, buộc bà N.T.N hoàn trả 148 triệu đồng và hủy các quyết định hành chính liên quan.

Trong quá trình kiểm sát giải quyết vụ án, Viện kiểm sát nhận thấy nhiều nội dung quan trọng chưa được xác minh, làm rõ như quá trình sử dụng đất thực tế, căn cứ chi trả tiền bồi thường và tính hợp pháp của các quyết định hành chính liên quan. Viện kiểm sát đã yêu cầu Tòa án thu thập bổ sung tài liệu, chứng cứ nhưng chưa được thực hiện đầy đủ.

Tại phiên tòa sơ thẩm, Kiểm sát viên đề nghị tách phần yêu cầu hủy quyết định hành chính để giải quyết theo vụ án hành chính riêng; đồng thời đề nghị đưa Chủ tịch UBND huyện Hoài Ân tham gia tố tụng do liên quan trực tiếp đến các quyết định hành chính bị khởi kiện. Tuy nhiên, các yêu cầu, quan điểm của Viện kiểm sát không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

Viện kiểm sát xác định Tòa án cấp sơ thẩm có nhiều vi phạm nghiêm trọng về tố tụng và nội dung vụ án như: Giải quyết đồng thời vụ án dân sự và yêu cầu hủy quyết định hành chính chưa đúng quy định; không đưa Chủ tịch UBND huyện Hoài Ân tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; chưa thu thập, đánh giá đầy đủ tài liệu, chứng cứ để làm rõ bản chất vụ án.

Từ những vi phạm trên, Phòng 9 Viện KSND tỉnh Gia Lai tham mưu Lãnh đạo Viện ban hành quyết định kháng nghị phúc thẩm, đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo đúng quy định pháp luật.

Ngày 11/3/2026, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng mở phiên tòa xét xử phúc thẩm và chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Viện KSND tỉnh Gia Lai hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 18/2025/DS-ST, giao hồ sơ cho TAND tỉnh Gia Lai giải quyết lại theo đúng quy định pháp luật.

Vụ án trên cho thấy vai trò của Viện kiểm sát trong việc kiểm sát chặt chẽ hoạt động tư pháp, kịp thời phát hiện vi phạm tố tụng, bảo đảm vụ án được giải quyết đúng pháp luật, khách quan, toàn diện; qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu kiện kéo dài trong lĩnh vực đất đai./.

Hàn Yên - Phòng 9