Thời gian qua, tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thuộc thẩm quyền kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 1 - Gia Lai tiếp tục diễn biến phức tạp. Các đối tượng lợi dụng nhà ở, phòng trọ, cơ sở lưu trú, căn hộ chung cư, quán game để tàng trữ, mua bán hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, đồng thời sử dụng mạng xã hội, tài khoản ngân hàng để giao dịch.

Trước thực trạng đó, đơn vị chú trọng kiểm sát chặt chẽ việc giải quyết các vụ án, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền và kiến nghị phòng ngừa ngay từ cơ sở. Từ ngày 01/01/2026 đến 30/9/2026, trên địa bàn đã khởi tố 65 vụ/144 bị can đối với các tội về ma túy, tăng 39 vụ/96 bị can so với cùng kỳ năm trước. Qua thực tiễn giải quyết nguồn tin và kiểm sát điều tra, nhiều vụ việc cho thấy địa điểm phát sinh tội phạm ngày càng đa dạng: Ngày 26/9/2026, tại một quán game ở phường Quy Nhơn Nam, lực lượng chức năng phát hiện, bắt quả tang nhóm người sử dụng ma túy đá; Kiểm sát viên đã tham gia lấy lời khai, kiểm sát việc xác minh nguồn gốc ma túy và vai trò của từng đối tượng để làm rõ dấu hiệu tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Trước đó, vào ngày 27/8/2026, tại một phòng trọ trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Quy Nhơn Nam, cơ quan chức năng phát hiện vụ việc tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý loại Ketamine, đồng thời phát hiện đối tượng có hành vi tàng trữ ma tuý loại MDMA. Những vụ việc này đặt ra yêu cầu phân hóa đúng hành vi, tránh bỏ lọt tội phạm hoặc xử lý không đúng bản chất vụ việc.

Đáng chú ý, thủ đoạn mua bán ma túy ngày càng gắn với công nghệ thông tin: Trong một vụ việc tại phường Quy Nhơn Bắc, đối tượng sử dụng Zalo liên hệ mua ma túy rồi chuyển khoản qua ngân hàng; một vụ án được xét xử trong tháng 9/2026 có việc giao dịch qua Telegram. Trước tình hình đó, VKSND khu vực 1 yêu cầu chú trọng thu thập, đánh giá dữ liệu điện thoại, nội dung liên lạc điện tử, lịch sử chuyển tiền cùng vật chứng và lời khai, làm rõ đường đi của ma túy, nguồn cung và vai trò của các đối tượng.

Xác định chất lượng kiểm sát từ giai đoạn đầu có ý nghĩa quyết định, Kiểm sát viên chủ động tham gia các hoạt động tố tụng theo quy định, kiểm sát căn cứ bắt, giữ; việc khám nghiệm, thu giữ, niêm phong, bảo quản và giám định vật chứng; kịp thời đề ra yêu cầu xác minh, điều tra. Đối với các vụ án có nhiều người tham gia, đơn vị tập trung làm rõ mục đích cất giữ ma túy, hành vi chuẩn bị địa điểm, dụng cụ, cung cấp ma túy và mối liên hệ giữa các đối tượng để phân biệt hành vi tàng trữ, mua bán, tổ chức sử dụng và sử dụng trái phép chất ma túy.

Đặc biệt, sau khi Bộ luật Hình sự được sửa đổi, bổ sung năm 2025, tội “Sử dụng trái phép chất ma túy” được quy định tại Điều 256a. Việc áp dụng quy định này đòi hỏi xác định đầy đủ những điều kiện luật định, không đồng nhất mọi trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy với hành vi phạm tội. VKSND khu vực 1 chú trọng kiểm sát việc thu thập hồ sơ cai nghiện, quyết định quản lý sau cai nghiện, thời hạn quản lý và kết quả xét nghiệm để bảo đảm xử lý có căn cứ, đúng pháp luật.

Song song với công tác điều tra, đơn vị nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử, phát huy vai trò của phiên tòa trong giáo dục, phòng ngừa tội phạm. Ngày 24/9/2026, đồng chí Phạm Hoàng Thu Thủy - Viện trưởng VKSND khu vực 1 đã trực tiếp thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án Đinh Văn T, Nguyễn Hồng Th về tội “Mua bán trái phép chất ma túy” và Nguyễn Thành Y về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy”. Tại phiên tòa, Kiểm sát viên tập trung làm rõ vai trò từng bị cáo, nguồn gốc, chủng loại, khối lượng ma túy và hệ thống chứng cứ buộc tội. Hội đồng xét xử tuyên phạt các bị cáo lần lượt 16 năm tù, 07 năm tù và 18 tháng tù.

Đồng chí Phạm Hoàng Thu Thủy - Viện trưởng VKSND khu vực 1 thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án ma túy

VKSND khu vực 1 cũng phối hợp Tòa án nhân dân cùng cấp tổ chức phiên tòa lưu động tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Gia Lai, xét xử các bị cáo Lê Quang Duy và Trịnh Tuấn Anh về các tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Sử dụng trái phép chất ma túy”. Phiên tòa có 105 học viên theo dõi, kết hợp xét xử rút kinh nghiệm, số hóa hồ sơ, báo cáo án bằng sơ đồ tư duy và trình chiếu tài liệu, chứng cứ. Thông qua xét hỏi, tranh luận, Kiểm sát viên lồng ghép phổ biến quy định pháp luật, nhất là Điều 256a Bộ luật Hình sự, giúp người đang cai nghiện nhận thức rõ hậu quả pháp lý của hành vi tái sử dụng ma túy trong những trường hợp luật định.

Phiên tòa xét xử lưu động tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Gia Lai

Công tác tuyên truyền còn được triển khai bằng hình thức gần gũi với thanh thiếu niên: Tại Trường THPT số 1 Trần Cao Vân, đơn vị đã tổ chức tuyên truyền pháp luật và phiên tòa giả định về tội “Mua bán trái phép chất ma túy”, giúp học sinh nhận diện tác hại, hậu quả pháp lý của ma túy và trang bị kỹ năng tự bảo vệ. Tại phường Quy Nhơn Tây, đơn vị đã phối hợp Đoàn phường và Chi đoàn Công an phường tổ chức phiên tòa giả định về các hành vi tổ chức sử dụng, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy; hình thức sân khấu hóa góp phần đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với người dân.

Kiểm sát viên tuyên truyền, phổ biến pháp luật về ma túy cho học sinh

Không dừng lại ở việc xử lý từng vụ án, đơn vị chủ động tổng hợp nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm để kiến nghị phòng ngừa. Trong năm 2026, VKSND khu vực 1 đã ban hành kiến nghị đối với UBND phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Nam về tăng cường tuyên truyền, quản lý người nghiện, người sau cai nghiện và kịp thời áp dụng biện pháp quản lý phù hợp; kiến nghị đến UBND các phường thuộc địa bàn kiểm sát tăng cường kiểm tra cơ sở lưu trú, nhà trọ, căn hộ cho thuê, chung cư, cơ sở kinh doanh dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng để hoạt động ma túy; nắm chắc tình hình cư trú và các đối tượng thuộc diện quản lý. Các kiến nghị đã được chính quyền địa phương tiếp thu, chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường quản lý cư trú, kiểm tra địa bàn, cơ sở lưu trú, rà soát đối tượng và đẩy mạnh tuyên truyền. Qua đó, vai trò của công tác kiểm sát được phát huy không chỉ trong xử lý tội phạm mà còn trong phòng ngừa, hạn chế hình thành các điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy.

Thời gian tới, VKSND khu vực 1 - Gia Lai tiếp tục kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin, điều tra, truy tố và xét xử các vụ án ma túy với tinh thần chủ động, trách nhiệm, góp phần bảo đảm xử lý tội phạm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng, giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn./.

Mỹ Hạnh – Viện KSND khu vực 1