Án hủy không chỉ làm kéo dài thời gian giải quyết vụ án mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, làm giảm hiệu lực, hiệu quả của hoạt động xét xử. Thông qua thông báo rút kinh nghiệm nghiệp vụ số 183 và 184/TB-VKS-DS, ngày 20/01/2026. Phòng 9 Viện KSND tỉnh Gia Lai đã trực tiếp chỉ ra những vi phạm nghiệp vụ điển hình, giúp Kiểm sát viên trách những sai sót mang tính hệ thống.

Kiểm sát viên tại phiên tòa dân sự phúc thẩm

Một trong những vi phạm nghiêm trọng nhất được chỉ ra tại Thông báo rút kinh nghiệm số 184 là việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định sai quan hệ tranh chấp. Điển hình là việc nhầm lẫn giữa tranh chấp thừa kế và tranh chấp chia tài sản chung. Việc xác định sai quan hệ pháp luật tranh chấp dẫn đến việc thu thập, đánh giá chứng cứ không đầy đủ và áp dụng pháp luật nội dung không chính xác, dẫn đến việc giải quyết vụ án chưa đúng quy định của pháp luật.

 

Thông báo rút kinh nghiệm số 183, một sai sót điển hình về tố tụng đã được chỉ rõ: Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện. Mặc dù đương sự nhiều lần thay đổi, bổ sung yêu cầu, nhưng Tòa án không làm rõ nội dung cuối cùng, thậm chí đưa cả phần diện tích đất đã được phân định bởi một bản án có hiệu lực pháp luật từ năm 2007 vào để chia lại. Việc này không chỉ vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc tự định đoạt mà còn phá vỡ tính ổn định của các quan hệ dân sự đã xác lập suốt gần 20 năm qua.

 

Cả hai Thông báo rút kinh nghiệm số 183 và 184 Tòa án đều thu thập, đánh giá chứng cứ hời hợt, đặc biệt là việc chưa phân định ranh giới giữa di sản thừa kế và tài sản riêng của đương sự. Sai lầm nghiêm trọng nhất chính là việc thiếu tôn trọng tính hữu hiệu của các văn bản thỏa thuận, biên bản hòa giải đã được xác lập ổn định trên thực tế, thậm chí có nội dung đã được định đoạt bởi bản án có hiệu lực pháp luật. Những vi phạm này không chỉ biến các vụ việc đơn giản thành tranh chấp phức tạp, kéo dài mà còn là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc hủy án. Điều này đòi hỏi mỗi Kiểm sát viên phải nâng cao bản lĩnh nghiệp vụ, đặc biệt thận trọng khi thẩm định giá trị pháp lý của tài liệu ngay từ khâu tiếp cận hồ sơ đầu tiên.

 

Công tác ban hành Thông báo rút kinh nghiệm của Phòng 9 Viện KSND tỉnh Gia Lai không chỉ khẳng định vai trò, trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp mà còn là giải pháp quan trọng giúp Kiểm sát viên rà soát, hoàn thiện quy trình kiểm sát, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót trong quá trình giải quyết án dân sự. Thông qua việc chủ động chỉ ra các vi phạm, sai sót ngay từ cấp sơ thẩm. Từ đó, góp phần, bảo đảm việc giải quyết các vụ án dân sự đúng quy định của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân; đồng thời góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả của hoạt động tư pháp và củng cố niềm tin của xã hội đối với công lý và pháp luật./.

 

Hàn Yên - Phòng 9