Trước tình hình người chưa thành niên phạm tội có chiều hướng gia tăng trên địa bàn, Viện KSND khu vực 1 – Gia Lai đã chủ động nhận diện những nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm và ban hành kiến nghị yêu cầu chính quyền địa phương áp dụng các biện pháp phòng ngừa. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong công tác quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, hạn chế vi phạm pháp luật ngay từ cơ sở.

Thực trạng đáng lo ngại về tình hình người chưa thành niên phạm tội

Qua công tác kiểm sát việc khởi tố, điều tra các vụ án hình sự, Viện KSND khu vực 1 nhận thấy tình hình người chưa thành niên thực hiện hành vi phạm tội trên địa bàn các phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Đông và Quy Nhơn Tây có chiều hướng gia tăng.

Cụ thể, trong 10 tháng đầu năm 2026, số người chưa thành niên bị khởi tố, điều tra là 92/509 bị can, tăng 64 bị can so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nhóm tội phạm xâm phạm an toàn công cộng chiếm tỷ lệ cao nhất với 88,04%; tiếp đến là tội phạm về ma túy chiếm 5,43%; các tội xâm phạm quyền sở hữu chiếm 4,35%; các nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và an toàn giao thông, mỗi nhóm chiếm 1,09%.

Đáng quan tâm, trong số những người chưa thành niên thực hiện hành vi phạm tội có nhiều trường hợp đang là học sinh tại các trường phổ thông trên địa bàn. Hành vi phạm tội không chỉ gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà còn để lại những hậu quả nghiêm trọng, lâu dài đối với chính bản thân người chưa thành niên, gia đình và cộng đồng.

Quang cảnh phiên toà có bị can, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án là người chưa thành niên

Qua phân tích, đánh giá, Viện KSND khu vực 1 xác định tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó công tác phòng ngừa tội phạm do người chưa thành niên thực hiện tại một số địa phương chưa được quan tâm đúng mức; việc nắm bắt tình hình, phát hiện và ngăn chặn nguy cơ vi phạm pháp luật có lúc chưa kịp thời. Bên cạnh đó, công tác quản lý, giáo dục giữa gia đình và nhà trường chưa thực sự đồng bộ, chặt chẽ; hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật chưa được triển khai sâu rộng, nhất là đối với nhóm học sinh cá biệt, thanh thiếu niên bỏ học sớm và những đối tượng có nguy cơ vi phạm pháp luật. Ngoài ra, những tác động tiêu cực từ các nội dung văn hóa độc hại trên không gian mạng, cùng với những hạn chế trong công tác quản lý các cơ sở kinh doanh dịch vụ cũng là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ làm phát sinh tội phạm trong lứa tuổi này.

Chủ động kiến nghị giải pháp, tăng cường trách nhiệm trong công tác phòng ngừa

Xuất phát từ thực trạng và những nguyên nhân nêu trên, ngày 05/11/2026, Viện trưởng Viện KSND khu vực 1 đã ban hành Kiến nghị về việc áp dụng biện pháp phòng ngừa tội phạm, vi phạm pháp luật đối với Chủ tịch UBND các phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Đông và Quy Nhơn Tây.

Nội dung kiến nghị tập trung vào các giải pháp thiết thực, có tính đồng bộ, gắn trách nhiệm của chính quyền địa phương với các cơ quan, tổ chức có liên quan trong công tác quản lý, giáo dục và phòng ngừa tội phạm ở người chưa thành niên. Trong đó, Viện KSND khu vực 1 đề nghị UBND các phường quan tâm, tăng cường các biện pháp tuần tra, phát hiện, ngăn ngừa và xử lý kịp thời, nghiêm khắc đối với những trường hợp có biểu hiện, dấu hiệu, nguy cơ vi phạm pháp luật. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tư pháp trong việc áp dụng các biện pháp giám sát, giáo dục phù hợp đối với người chưa thành niên phạm tội; tăng cường theo dõi, quản lý việc áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú và công tác thi hành án đối với người chưa thành niên được hưởng án treo, án cải tạo không giam giữ.

Một trong những giải pháp quan trọng được Viện kiểm sát nhấn mạnh trong kiến nghị là tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương trong quản lý, giáo dục người chưa thành niên. Theo đó, cần chủ động trao đổi thông tin, nắm bắt tâm lý, hoàn cảnh và những biểu hiện bất thường của thanh thiếu niên; xây dựng kế hoạch kèm cặp, hỗ trợ đối với những trường hợp có nguy cơ cao phạm tội, không để các em bị bỏ mặc hoặc thiếu sự quan tâm, định hướng. Bên cạnh đó, UBND các phường cần chỉ đạo các phòng, ban, bộ phận chuyên môn phối hợp với các tổ chức đoàn thể, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc trong việc đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, chú trọng nhóm người chưa thành niên có dấu hiệu, nguy cơ phạm tội. Các trường học cần nâng cao vai trò, trách nhiệm của đội ngũ giáo viên trong công tác chăm sóc, giáo dục học sinh, kịp thời phát hiện và phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh. Đặc biệt, trước những tác động tiêu cực từ môi trường mạng, Viện kiểm sát kiến nghị tăng cường công tác quản lý văn hóa, xã hội, nhất là trên không gian mạng; kịp thời phát hiện, gỡ bỏ và xử lý các trang mạng, bài viết có nội dung không phù hợp. Đồng thời, siết chặt công tác quản lý các cơ sở kinh doanh dịch vụ nhằm hạn chế những điều kiện, môi trường có thể bị lợi dụng để người chưa thành niên thực hiện hành vi phạm tội.

Phòng ngừa từ sớm, từ xa, góp phần bảo vệ thế hệ trẻ

Có thể thấy, việc người chưa thành niên phạm tội gia tăng không chỉ là vấn đề của riêng cơ quan tiến hành tố tụng mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với toàn xã hội trong công tác quản lý, giáo dục và bảo vệ thế hệ trẻ. Phòng ngừa tội phạm ở lứa tuổi này cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể.

Thông qua việc ban hành kiến nghị, Viện KSND khu vực 1 tiếp tục khẳng định vai trò, trách nhiệm của ngành Kiểm sát trong công tác phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật; không chỉ tập trung vào hoạt động xử lý các vụ án đã xảy ra mà còn chủ động phát hiện nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm để kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền áp dụng biện pháp khắc phục.

Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp được kiến nghị sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở, hạn chế tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, tạo môi trường sống an toàn, lành mạnh để thế hệ trẻ phát triển toàn diện, đồng thời góp phần giữ vững an ninh, trật tự và an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh Gia Lai./.

Thanh Trang - Viện KSND khu vực 1