Qua công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự, Phòng 9 Viện KSND tỉnh Gia Lai đã phát hiện vi phạm trong việc xác định án phí dân sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân Khu vực 10, tỉnh Gia Lai. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự mà còn ảnh hưởng đến việc thu ngân sách Nhà nước.

 

Đồng chí Nguyễn Quốc Doanh - Phó Viện trưởng Viện KSND tỉnh Gia Lai, phụ trách công tác kiểm sát việc giải quyết án dân sự, trực tiếp ký ban hành kiến nghị

Cụ thể, trong vụ án “Yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu” giữa nguyên đơn bà T.T.T.A (trú tại TP Hà Nội) với bị đơn ông H.C.Q (trú tại tỉnh Gia Lai), Tòa án cấp sơ thẩm đã không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nhưng không buộc nguyên đơn chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu không được chấp nhận.

Việc này vi phạm quy định về nghĩa vụ chịu án phí theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Với giá trị yêu cầu không được chấp nhận hơn 5,28 tỷ đồng, việc không xác định đầy đủ nghĩa vụ chịu án phí làm ảnh hưởng đến việc thu ngân sách Nhà nước với số tiền hơn 113,8 triệu đồng.

Ở một vụ án khác về “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn ông P.V.N với bị đơn bà T.T.T (cùng trú tại tỉnh Gia Lai), nội dung tranh chấp nhằm xác định quyền sử dụng đất, đòi lại đất và xem xét tính hợp pháp của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm lại xác định đây là vụ án có giá ngạch và buộc bị đơn phải chịu án phí theo giá ngạch với số tiền hơn 43,6 triệu đồng.

Việc này không đúng quy định về xác định loại vụ án để tính án phí theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, bởi đây là tranh chấp không có giá ngạch. Từ đó dẫn đến xác định không đúng nghĩa vụ chịu án phí của đương sự, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn.

Từ những vi phạm nêu trên với sự tham mưu của Phòng 9 Viện KSND tỉnh Gia Lai. Ngày 29/4/2026, Viện KSND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kiến nghị số 1291/KN-VKS-DS yêu cầu Tòa án nhân dân Khu vực 10, tỉnh Gia Lai chấn chỉnh, khắc phục các vi phạm trong việc xác định án phí dân sự sơ thẩm. Kiến nghị đã chỉ rõ từng vi phạm cụ thể, đồng thời đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân Khu vực 10, tỉnh Gia Lai chỉ đạo Thẩm phán tổ chức rút kinh nghiệm, rà soát và khắc phục triệt để các vi phạm tương tự, nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật về án phí được thực hiện thống nhất, đúng quy định trong hoạt động xét xử.

Thực tiễn cho thấy, vi phạm trong việc xác định án phí tuy mang tính kỹ thuật nhưng dẫn đến những hệ quả rõ ràng làm ảnh hưởng đến việc thu ngân sách Nhà nước hoặc làm phát sinh nghĩa vụ tài chính không đúng đối với đương sự.

Việc Viện KSND tỉnh Gia Lai kịp thời phát hiện vi phạm và ban hành kiến nghị đã góp phần nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án dân sự, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong kiểm sát hoạt động tư pháp, bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân./.

Hàn Yên - Phòng 9