Sau khi thực hiện sáp nhập tỉnh Bình Định và tỉnh Gia Lai thành tỉnh Gia Lai mới, địa bàn quản lý được mở rộng với diện tích đứng thứ hai cả nước, dân số tăng mạnh, kéo theo sự gia tăng các quan hệ dân sự, kinh doanh thương mại và hành chính. Cùng với đó, số lượng tranh chấp, khiếu kiện phát sinh ngày càng nhiều, đặc biệt là các vụ án dân sự, hành chính liên quan đến đất đai, đặt ra áp lực lớn đối với công tác giải quyết án của các cơ quan tư pháp trên địa bàn.

Trong bối cảnh khối lượng án phải thụ lý và kiểm sát việc giải quyết ngày càng tăng, tình trạng án tạm đình chỉ, án kéo dài trong lĩnh vực dân sự, hành chính vẫn còn tồn đọng với số lượng lớn; nhiều vụ việc kéo dài nhiều năm chưa được giải quyết dứt điểm. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với các cơ quan, đơn vị liên quan, đồng thời tăng cường cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất đối với công tác giải quyết án trên địa bàn tỉnh.

Với chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện KSND tỉnh Gia Lai đã chủ động rà soát, tổng hợp, đánh giá toàn diện tình hình giải quyết án; phân tích nguyên nhân dẫn đến tình trạng án tạm đình chỉ, án kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm. Qua công tác kiểm sát cho thấy, bên cạnh những khó khăn khách quan do tính chất phức tạp của vụ việc, vẫn còn những vướng mắc trong công tác phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan, đơn vị liên quan, nhất là trong việc cung cấp hồ sơ, tài liệu, xác minh nguồn gốc đất đai và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình tố tụng.

Qua công tác kiểm sát việc giải quyết án vẫn còn một số vụ án kéo dài nhiều năm do gặp khó khăn trong việc thu thập tài liệu, chứng cứ và sự phối hợp của các cơ quan có liên quan. Điển hình, vụ án dân sự tranh chấp đòi tài sản, yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn ông T.H.V và bị đơn ông L.M.H được Tòa án thụ lý từ năm 2021, sau đó tạm đình chỉ để chờ cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến nguồn gốc đất tranh chấp và đến tháng 3/2026 mới được giải quyết. Tương tự, vụ án hành chính giữa người khởi kiện bà N.T.H và UBND thị xã Hoài Nhơn (nay là phường Bồng Sơn, tỉnh Gia Lai) khiếu kiện hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai được Tòa án thụ lý từ năm 2020, tạm đình chỉ trong thời gian dài và đến tháng 4/2026 mới được giải quyết. Những vụ án này cho thấy sự cần thiết phải tăng cường cơ chế phối hợp, rà soát, đôn đốc và kiểm soát tiến độ giải quyết án, nhất là đối với các vụ việc có tính chất phức tạp, kéo dài.

Từ thực tiễn nêu trên, Viện KSND tỉnh Gia Lai đã chủ động báo cáo, đề xuất với Ban Nội chính Tỉnh ủy và tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất đối với công tác giải quyết án trên địa bàn. Trên cơ sở tham mưu của Viện KSND tỉnh Gia Lai, ngày 26/11/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết án dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại và lao động trên địa bàn tỉnh.

Điểm nổi bật của Chỉ thị số 04-CT/TU là xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong công tác giải quyết án; thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan Thi hành án dân sự, UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn; đồng thời yêu cầu tăng cường kiểm tra, đôn đốc, rà soát các vụ án tồn đọng, án quá hạn, án tạm đình chỉ kéo dài. Đây cũng là lần đầu tiên sau sáp nhập, tỉnh Gia Lai ban hành một chỉ thị riêng về công tác giải quyết án dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại và lao động trên phạm vi toàn tỉnh.

Ngay sau khi Chỉ thị được ban hành, Viện KSND tỉnh Gia Lai đã xây dựng Kế hoạch số 2782/KH-VKS ngày 10/12/2025 để triển khai thực hiện trong toàn ngành Kiểm sát nhân dân hai cấp; tăng cường hơn nữa công tác kiểm sát việc giải quyết án tạm đình chỉ và kịp thời ban hành kiến nghị yêu cầu Tòa án phục hồi giải quyết đối với các vụ án không còn căn cứ tạm đình chỉ. Thời gian qua, nhiều đơn vị Viện KSND các khu vực đã ban hành nhiều kiến nghị đối với Tòa án còn để xảy ra vi phạm về thời hạn giải quyết án. Điển hình, Viện KSND Khu vực 3, tỉnh Gia Lai kiến nghị ban hành kiến nghị đối với TAND huyện Phù Mỹ (nay là TAND Khu vực 3, tỉnh Gia Lai) đối với vụ án dân sự “Tranh chấp thừa kế tài sản” thụ lý từ năm 2020, lý do tạm đình chỉ vụ án đã không còn nhưng Tòa án chưa ban hành quyết định tiếp tục giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Nhờ có sự chỉ đạo thống nhất, đồng bộ. Sau hơn 6 tháng thực hiện Chỉ thị số 04-CT/TU, công tác rà soát, xử lý án tồn đọng, án tạm đình chỉ trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận những chuyển biến tích cực. Số lượng án tạm đình chỉ giảm từ 803 vụ trong năm 2025 xuống còn 604 vụ trong 6 tháng đầu năm 2026, giảm 199 vụ, tương ứng 24,8%. Kết quả này phản ánh hiệu quả bước đầu của việc tăng cường phối hợp, quản lý tiến độ giải quyết án và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan theo tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TU.

Cùng với đó, việc triển khai Chỉ thị đã tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của các cơ quan tiến hành tố tụng. Ngày 03/4/2026, TAND tỉnh Gia Lai ban hành Công văn số 249/CV-TA yêu cầu các đơn vị trực thuộc rà soát, phân loại các vụ án tồn đọng, tăng cường kiểm tra tiến độ giải quyết và kiểm soát chặt chẽ việc tạm đình chỉ vụ án. Tiếp đó, ngày 21/5/2026, Đảng ủy TAND tỉnh Gia Lai ban hành Nghị quyết số 19-NQ/ĐU về tập trung đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng giải quyết các loại vụ án, vụ việc năm 2026; xác định xử lý các vụ án tồn đọng, kéo dài là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành Tòa án.

Kết quả trên cho thấy Viện KSND tỉnh Gia Lai không chỉ thực hiện tốt chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp mà còn chủ động phân tích nguyên nhân, đề xuất các giải pháp tham mưu cấp ủy ban hành chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết án dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại và lao động trên địa bàn tỉnh. Đây là kinh nghiệm thực tiễn có ý nghĩa trong việc phát huy vai trò của ngành Kiểm sát nhân dân trong việc tham mưu, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp ở địa phương./.

Hàn Yên - Phòng 9